|
| 1 | +--- |
| 2 | +layout: proof |
| 3 | +mathjax: true |
| 4 | + |
| 5 | +author: "Joram Soch" |
| 6 | +affiliation: "BCCN Berlin" |
| 7 | +e_mail: "joram.soch@bccn-berlin.de" |
| 8 | +date: 2022-11-11 16:54:00 |
| 9 | + |
| 10 | +title: "F-test for grand mean in two-way analysis of variance" |
| 11 | +chapter: "Statistical Models" |
| 12 | +section: "Univariate normal data" |
| 13 | +topic: "Analysis of variance" |
| 14 | +theorem: "F-test for interaction in two-way ANOVA" |
| 15 | + |
| 16 | +sources: |
| 17 | + - authors: "Nandy, Siddhartha" |
| 18 | + year: 2018 |
| 19 | + title: "Two-Way Analysis of Variance" |
| 20 | + in: "Stat 512: Applied Regression Analysis" |
| 21 | + pages: "Purdue University, Summer 2018, Ch. 19" |
| 22 | + url: "https://www.stat.purdue.edu/~snandy/stat512/topic7.pdf" |
| 23 | + - authors: "Olbricht, Gayla R." |
| 24 | + year: 2011 |
| 25 | + title: "Two-Way ANOVA: Interaction" |
| 26 | + in: "Stat 512: Applied Regression Analysis" |
| 27 | + pages: "Purdue University, Spring 2011, Lect. 27" |
| 28 | + url: "https://www.stat.purdue.edu/~ghobbs/STAT_512/Lecture_Notes/ANOVA/Topic_27.pdf" |
| 29 | + |
| 30 | +proof_id: "P373" |
| 31 | +shortcut: "anova2-fgm" |
| 32 | +username: "JoramSoch" |
| 33 | +--- |
| 34 | + |
| 35 | + |
| 36 | +**Theorem:** Assume the [two-way analysis of variance](/D/anova2) model |
| 37 | + |
| 38 | +$$ \label{eq:anova2} |
| 39 | +\begin{split} |
| 40 | +y_{ijk} &= \mu + \alpha_i + \beta_j + \gamma_{ij} + \varepsilon_{ijk} \\ |
| 41 | +\varepsilon_{ijk} &\overset{\mathrm{i.i.d.}}{\sim} \mathcal{N}(0, \sigma^2), \; i = 1, \ldots, a, \; j = 1, \ldots, b, \; k = 1, \dots, n_{ij} \; . |
| 42 | +\end{split} |
| 43 | +$$ |
| 44 | + |
| 45 | +Then, the [test statistic](/D/tstat) |
| 46 | + |
| 47 | +$$ \label{eq:anova2-fgm} |
| 48 | +F_M = \frac{n (\bar{y}_{\bullet \bullet \bullet})^2}{\frac{1}{n-ab} \sum_{i=1}^{a} \sum_{j=1}^{b} \sum_{k=1}^{n_{ij}} (y_{ijk} - \bar{y}_{i j \bullet})^2} |
| 49 | +$$ |
| 50 | + |
| 51 | +follows an [F-distribution](/D/f) |
| 52 | + |
| 53 | +$$ \label{eq:anova2-fgm-h0} |
| 54 | +F_M \sim \mathrm{F}\left( 1, n-ab \right) |
| 55 | +$$ |
| 56 | + |
| 57 | +under the [null hypothesis](/D/h0) for the [grand mean](/D/anova2) |
| 58 | + |
| 59 | +$$ \label{eq:anova2-h0} |
| 60 | +\begin{split} |
| 61 | +H_0: &\; \mu = 0 \\ |
| 62 | +H_1: &\; \mu \neq 0 \; . |
| 63 | +\end{split} |
| 64 | +$$ |
| 65 | + |
| 66 | + |
| 67 | +**Proof:** Denote sample sizes as |
| 68 | + |
| 69 | +$$ \label{eq:samp-size} |
| 70 | +\begin{split} |
| 71 | +n_{ij} &- \text{number of samples in category} \; (i,j) \\ |
| 72 | +n_{i \bullet} &= \sum_{j=1}^{b} n_{ij} \\ |
| 73 | +n_{\bullet j} &= \sum_{i=1}^{a} n_{ij} \\ |
| 74 | +n &= \sum_{i=1}^{a} \sum_{j=1}^{b} n_{ij} |
| 75 | +\end{split} |
| 76 | +$$ |
| 77 | + |
| 78 | +and denote sample means as |
| 79 | + |
| 80 | +$$ \label{eq:mean-samp} |
| 81 | +\begin{split} |
| 82 | +\bar{y}_{\bullet \bullet \bullet} &= \frac{1}{n} \sum_{i=1}^{a} \sum_{j=1}^{b} \sum_{k=1}^{n_{ij}} y_{ijk} \\ |
| 83 | +\bar{y}_{i \bullet \bullet} &= \frac{1}{n_{i \bullet}} \sum_{j=1}^{b} \sum_{k=1}^{n_{ij}} y_{ijk} \\ |
| 84 | +\bar{y}_{\bullet j \bullet} &= \frac{1}{n_{\bullet j}} \sum_{i=1}^{a} \sum_{k=1}^{n_{ij}} y_{ijk} \\ |
| 85 | +\bar{y}_{i j \bullet} &= \frac{1}{n_{ij}} \sum_{k=1}^{n_{ij}} y_{ijk} \; . |
| 86 | +\end{split} |
| 87 | +$$ |
| 88 | + |
| 89 | +Assume that $\mu$ zero, according to $H_0$ given by \eqref{eq:anova2-h0}. Under this null hypothesis, we have: |
| 90 | + |
| 91 | +$$ \label{eq:yijk-h0} |
| 92 | +y_{ijk} \sim \mathcal{N}(\alpha_i + \beta_j + \gamma_{ij}, \sigma^2) \quad \text{for all} \quad i, j, k \; . |
| 93 | +$$ |
| 94 | + |
| 95 | +Thus, the [random variable](/D/rvar) $U_{ijk} = (y_{ijk} - \alpha_i - \beta_j - \gamma_{ij})/\sigma$ [follows a standard normal distribution](/P/norm-snorm) |
| 96 | + |
| 97 | +$$ \label{eq:Uijk-h0} |
| 98 | +U_{ijk} = \frac{y_{ijk} - \alpha_i - \beta_j - \gamma_{ij}}{\sigma} \sim \mathcal{N}(0, 1) \; . |
| 99 | +$$ |
| 100 | + |
| 101 | +Now consider the following sum |
| 102 | + |
| 103 | +$$ \label{eq:sum-Uijk-s1} |
| 104 | +\sum_{i=1}^{a} \sum_{j=1}^{b} \sum_{k=1}^{n_{ij}} U_{ijk}^2 = \sum_{i=1}^{a} \sum_{j=1}^{b} \sum_{k=1}^{n_{ij}} \left( \frac{y_{ijk} - \alpha_i - \beta_j - \gamma_{ij}}{\sigma} \right)^2 \\ |
| 105 | +$$ |
| 106 | + |
| 107 | +which can be rewritten as follows: |
| 108 | + |
| 109 | +$$ \label{eq:sum-Uijk-s2} |
| 110 | +\begin{split} |
| 111 | +\sum_{i=1}^{a} \sum_{j=1}^{b} \sum_{k=1}^{n_{ij}} U_{ijk}^2 = \frac{1}{\sigma^2} \sum_{i=1}^{a} \sum_{j=1}^{b} \sum_{k=1}^{n_{ij}} & \left[ (y_{ijk} - \alpha_i - \beta_j - \gamma_{ij}) - \right. \\ |
| 112 | +&\left. [\bar{y}_{\bullet \bullet \bullet} + (\bar{y}_{i \bullet \bullet} - \bar{y}_{\bullet \bullet \bullet}) + (\bar{y}_{\bullet j \bullet} - \bar{y}_{\bullet \bullet \bullet}) + (\bar{y}_{i j \bullet} - \bar{y}_{i \bullet \bullet} - \bar{y}_{\bullet j \bullet} + \bar{y}_{\bullet \bullet \bullet})] \right. + \\ |
| 113 | +&\left. [\bar{y}_{\bullet \bullet \bullet} + (\bar{y}_{i \bullet \bullet} - \bar{y}_{\bullet \bullet \bullet}) + (\bar{y}_{\bullet j \bullet} - \bar{y}_{\bullet \bullet \bullet}) + (\bar{y}_{i j \bullet} - \bar{y}_{i \bullet \bullet} - \bar{y}_{\bullet j \bullet} + \bar{y}_{\bullet \bullet \bullet})] \right]^2 \\ |
| 114 | += \frac{1}{\sigma^2}\sum_{i=1}^{a} \sum_{j=1}^{b} \sum_{k=1}^{n_{ij}} & \left[ (y_{ijk} - [\bar{y}_{\bullet \bullet \bullet} + (\bar{y}_{i \bullet \bullet} - \bar{y}_{\bullet \bullet \bullet}) + (\bar{y}_{\bullet j \bullet} - \bar{y}_{\bullet \bullet \bullet}) + (\bar{y}_{i j \bullet} - \bar{y}_{i \bullet \bullet} - \bar{y}_{\bullet j \bullet} + \bar{y}_{\bullet \bullet \bullet})]) + \right. \\ |
| 115 | +&\left. (\bar{y}_{\bullet \bullet \bullet}) + ([\bar{y}_{i \bullet \bullet} - \bar{y}_{\bullet \bullet \bullet}] - \alpha_i) + ([\bar{y}_{\bullet j \bullet} - \bar{y}_{\bullet \bullet \bullet}] - \beta_j) \right. + \\ |
| 116 | +&\left. ([\bar{y}_{i j \bullet} - \bar{y}_{i \bullet \bullet} - \bar{y}_{\bullet j \bullet} + \bar{y}_{\bullet \bullet \bullet}] - \gamma_{ij}) \right]^2 \\ |
| 117 | += \frac{1}{\sigma^2}\sum_{i=1}^{a} \sum_{j=1}^{b} \sum_{k=1}^{n_{ij}} & \left[ (y_{ijk} - \bar{y}_{i j \bullet}) + (\bar{y}_{\bullet \bullet \bullet}) + (\bar{y}_{i j \bullet} - \bar{y}_{\bullet \bullet \bullet} - \alpha_i - \beta_j - \gamma_{ij}) \right]^2 |
| 118 | +\end{split} |
| 119 | +$$ |
| 120 | + |
| 121 | +Because the following sum over $k$ is zero for all $(i,j)$ |
| 122 | + |
| 123 | +$$ \label{eq:sum-yijk} |
| 124 | +\begin{split} |
| 125 | +\sum_{k=1}^{n_{ij}} (y_{ijk} - \bar{y}_{i j \bullet}) &= \sum_{k=1}^{n_{ij}} y_{ijk} - n_{ij} \bar{y}_{ij \bullet} \\ |
| 126 | +&= \sum_{k=1}^{n_{ij}} y_{ijk} - n_{ij} \cdot \frac{1}{n_{ij}} \sum_{k=1}^{n_{ij}} y_{ijk} \\ |
| 127 | +&= 0, \; (i,j) \in \left\lbrace 1, \ldots, a \right\rbrace \times \left\lbrace 1, \ldots, b \right\rbrace \; , |
| 128 | +\end{split} |
| 129 | +$$ |
| 130 | + |
| 131 | +the following sum over $(i,j,k)$ and is also zero |
| 132 | + |
| 133 | +$$ \label{eq:sum-yib} |
| 134 | +\begin{split} |
| 135 | +\sum_{i=1}^{a} \sum_{j=1}^{b} \sum_{k=1}^{n_{ij}} (\bar{y}_{i j \bullet} - \bar{y}_{\bullet \bullet \bullet}) &= \sum_{i=1}^{a} \sum_{j=1}^{b} n_{ij} \bar{y}_{i j \bullet} - \bar{y}_{\bullet \bullet \bullet} \sum_{i=1}^{a} \sum_{j=1}^{b} n_{ij} \\ |
| 136 | +&= \sum_{i=1}^{a} \sum_{j=1}^{b} n_{ij} \cdot \frac{1}{n_{ij}} \sum_{k=1}^{n_{ij}} y_{ijk} - n \cdot \frac{1}{n} \sum_{i=1}^{a} \sum_{j=1}^{b} \sum_{k=1}^{n_{ij}} y_{ijk} \\ |
| 137 | +&= 0 |
| 138 | +\end{split} |
| 139 | +$$ |
| 140 | + |
| 141 | +and the term $\bar{y}_{\bullet \bullet \bullet}$ does not depend on $i$, $j$ and $k$ |
| 142 | + |
| 143 | +$$ \label{eq:yb-const} |
| 144 | +\begin{split} |
| 145 | +\bar{y}_{\bullet \bullet \bullet} = \text{const.} \; , |
| 146 | +\end{split} |
| 147 | +$$ |
| 148 | + |
| 149 | +non-square products in \eqref{eq:sum-Uijk-s2} disappear and the sum reduces to |
| 150 | + |
| 151 | +$$ \label{eq:sum-Uijk-s3} |
| 152 | +\begin{split} |
| 153 | +\sum_{i=1}^{a} \sum_{j=1}^{b} \sum_{k=1}^{n_{ij}} U_{ijk}^2 = \frac{1}{\sigma^2} & \sum_{i=1}^{a} \sum_{j=1}^{b} \sum_{k=1}^{n_{ij}} \left[ (y_{ijk} - \bar{y}_{i j \bullet})^2 + (\bar{y}_{\bullet \bullet \bullet})^2 + (\bar{y}_{i j \bullet} - \bar{y}_{\bullet \bullet \bullet} - \alpha_i - \beta_j - \gamma_{ij})^2 + \right] \\ |
| 154 | += \frac{1}{\sigma^2} & \left[ \sum_{i=1}^{a} \sum_{j=1}^{b} \sum_{k=1}^{n_{ij}} \right. (y_{ijk} - \bar{y}_{i j \bullet})^2 + \sum_{i=1}^{a} \sum_{j=1}^{b} \sum_{k=1}^{n_{ij}} (\bar{y}_{\bullet \bullet \bullet})^2 + \\ |
| 155 | +& \sum_{i=1}^{a} \sum_{j=1}^{b} \sum_{k=1}^{n_{ij}} \left. (\bar{y}_{i j \bullet} - \bar{y}_{\bullet \bullet \bullet} - \alpha_i - \beta_j - \gamma_{ij})^2 \right] |
| 156 | +\end{split} |
| 157 | +$$ |
| 158 | + |
| 159 | +[Cochran's theorem](/P/snorm-cochran) states that, if a sum of squared [standard normal](/D/snorm) [random variables](/D/rvar) can be written as a sum of squared forms |
| 160 | + |
| 161 | +$$ \label{eq:cochran-p1} |
| 162 | +\begin{split} |
| 163 | +\sum_{i=1}^{n} U_i^2 = \sum_{j=1}^{m} Q_j \quad &\text{where} \quad Q_j = U^\mathrm{T} B^{(j)} U \\ |
| 164 | +&\text{with} \quad \sum_{j=1}^{m} B^{(j)} = I_n \\ |
| 165 | +&\text{and} \quad r_j = \mathrm{rank}(B^{(j)}) \; , |
| 166 | +\end{split} |
| 167 | +$$ |
| 168 | + |
| 169 | +then the terms $Q_j$ are [independent](/D/ind) and each term $Q_j$ follows a [chi-squared distribution](/D/chi2) with $r_j$ degrees of freedom: |
| 170 | + |
| 171 | +$$ \label{eq:cochran-p2} |
| 172 | +Q_j \sim \chi^2(r_j), \; j = 1, \ldots, m \; . |
| 173 | +$$ |
| 174 | + |
| 175 | +First, we define the $n \times 1$ vector $U$: |
| 176 | + |
| 177 | +$$ \label{eq:U} |
| 178 | +U = \left[ \begin{matrix} u_{1 \bullet} \\ \vdots \\ u_{a \bullet} \end{matrix} \right] \quad \text{where} \quad u_{i \bullet} = \left[ \begin{matrix} u_{i1} \\ \vdots \\ u_{ib} \end{matrix} \right] \quad \text{where} \quad u_{ij} = \left[ \begin{matrix} (y_{i,j,1} - \alpha_i - \beta_j - \gamma_{ij})/\sigma \\ \vdots \\ (y_{i,j,n_{ij}} - \mu - \alpha_i - \beta_j)/\sigma \end{matrix} \right] \; . |
| 179 | +$$ |
| 180 | + |
| 181 | +Next, we specify the $n \times n$ matrices $B$ |
| 182 | + |
| 183 | +$$ \label{eq:B} |
| 184 | +\begin{split} |
| 185 | +B^{(1)} &= I_n - \mathrm{diag}\left[ \mathrm{diag}\left( \frac{1}{n_{11}} J_{n_{11}}, \; \ldots, \; \frac{1}{n_{1b}} J_{n_{1b}} \right), \; \ldots, \; \mathrm{diag}\left( \frac{1}{n_{a1}} J_{n_{a1}}, \; \ldots, \; \frac{1}{n_{ab}} J_{n_{ab}} \right) \right] \\ |
| 186 | +B^{(2)} &= \frac{1}{n} J_n \\ |
| 187 | +B^{(3)} &= \mathrm{diag}\left[ \mathrm{diag}\left( \frac{1}{n_{11}} J_{n_{11}}, \; \ldots, \; \frac{1}{n_{1b}} J_{n_{1b}} \right), \; \ldots, \; \mathrm{diag}\left( \frac{1}{n_{a1}} J_{n_{a1}}, \; \ldots, \; \frac{1}{n_{ab}} J_{n_{ab}} \right) \right] - \frac{1}{n} J_n |
| 188 | +\end{split} |
| 189 | +$$ |
| 190 | + |
| 191 | +where $J_n$ is an $n \times n$ matrix of ones, $J_{n,m}$ is an $n \times m$ matrix of ones and $\mathrm{diag}\left( A_1, \ldots, A_n \right)$ denotes a block-diagonal matrix composed of $A_1, \ldots, A_n$. We observe that those matrices satisfy |
| 192 | + |
| 193 | +$$ \label{eq:U-Q-B} |
| 194 | +\sum_{i=1}^{a} \sum_{j=1}^{b} \sum_{k=1}^{n_{ij}} U_i^2 = Q_1 + Q_2 + Q_3 = U^\mathrm{T} B^{(1)} U + U^\mathrm{T} B^{(2)} U + U^\mathrm{T} B^{(3)} U |
| 195 | +$$ |
| 196 | + |
| 197 | +as well as |
| 198 | + |
| 199 | +$$ \label{eq:B-In} |
| 200 | +B^{(1)} + B^{(2)} + B^{(3)} = I_n |
| 201 | +$$ |
| 202 | + |
| 203 | +and their ranks are |
| 204 | + |
| 205 | +$$ \label{eq:B-rk} |
| 206 | +\begin{split} |
| 207 | +\mathrm{rank}\left( B^{(1)} \right) &= n - a \cdot b \\ |
| 208 | +\mathrm{rank}\left( B^{(2)} \right) &= 1 \\ |
| 209 | +\mathrm{rank}\left( B^{(3)} \right) &= n - (n-ab) - 1 = a \cdot b - 1 \; . |
| 210 | +\end{split} |
| 211 | +$$ |
| 212 | + |
| 213 | +Let's write down the [explained sum of squares](/D/ess) and the [residual sum of squares](/D/rss) for [two-way analysis of variance](/D/anova2) as |
| 214 | + |
| 215 | +$$ \label{eq:ess-rss} |
| 216 | +\begin{split} |
| 217 | +\mathrm{ESS} &= \sum_{i=1}^{a} \sum_{j=1}^{b} \sum_{k=1}^{n_{ij}} (\bar{y}_{\bullet \bullet \bullet})^2 \\ |
| 218 | +\mathrm{RSS} &= \sum_{i=1}^{a} \sum_{j=1}^{b} \sum_{k=1}^{n_{ij}} (y_{ijk} - \bar{y}_{i j \bullet})^2 \; . |
| 219 | +\end{split} |
| 220 | +$$ |
| 221 | + |
| 222 | +Then, using \eqref{eq:sum-Uijk-s3}, \eqref{eq:cochran-p1}, \eqref{eq:cochran-p2}, \eqref{eq:B} and \eqref{eq:B-rk}, we find that |
| 223 | + |
| 224 | +$$ \label{eq:ess-rss-dist} |
| 225 | +\begin{split} |
| 226 | +\frac{\mathrm{ESS}}{\sigma^2} = \sum_{i=1}^{a} \sum_{j=1}^{b} \sum_{k=1}^{n_{ij}} \left( \frac{\bar{y}_{\bullet \bullet \bullet}}{\sigma} \right)^2 &= Q_2 = U^\mathrm{T} B^{(2)} U \sim \chi^2(1) \\ |
| 227 | +\frac{\mathrm{RSS}}{\sigma^2} = \sum_{i=1}^{a} \sum_{j=1}^{b} \sum_{k=1}^{n_{ij}} \left( \frac{y_{ijk} - \bar{y}_{i j \bullet}}{\sigma} \right)^2 &= Q_1 = U^\mathrm{T} B^{(1)} U \sim \chi^2(n-ab) \; . |
| 228 | +\end{split} |
| 229 | +$$ |
| 230 | + |
| 231 | +Because $\mathrm{ESS}/\sigma^2$ and $\mathrm{RSS}/\sigma^2$ are also independent by \eqref{eq:cochran-p2}, the F-statistic from \eqref{eq:anova2-fgm} is equal to the ratio of two independent [chi-squared distributed](/D/chi2) [random variables](/D/rvar) divided by their degrees of freedom |
| 232 | + |
| 233 | +$$ \label{eq:anova2-fgm-ess-tss} |
| 234 | +\begin{split} |
| 235 | +F_M &= \frac{(\mathrm{ESS}/\sigma^2)/(1)}{(\mathrm{RSS}/\sigma^2)/(n-ab)} \\ |
| 236 | +&= \frac{\mathrm{ESS}/(1)}{\mathrm{RSS}/(n-ab)} \\ |
| 237 | +&= \frac{\sum_{i=1}^{a} \sum_{j=1}^{b} \sum_{k=1}^{n_{ij}} (\bar{y}_{\bullet \bullet \bullet})^2}{\frac{1}{n-ab} \sum_{i=1}^{a} \sum_{j=1}^{b} \sum_{k=1}^{n_{ij}} (y_{ijk} - \bar{y}_{i j \bullet})^2} \\ |
| 238 | +&= \frac{(\bar{y}_{\bullet \bullet \bullet})^2 \sum_{i=1}^{a} \sum_{j=1}^{b} n_{ij}}{\frac{1}{n-ab} \sum_{i=1}^{a} \sum_{j=1}^{b} \sum_{k=1}^{n_{ij}} (y_{ijk} - \bar{y}_{i j \bullet})^2} \\ |
| 239 | +&= \frac{n (\bar{y}_{\bullet \bullet \bullet})^2}{\frac{1}{n-ab} \sum_{i=1}^{a} \sum_{j=1}^{b} \sum_{k=1}^{n_{ij}} (y_{ijk} - \bar{y}_{i j \bullet})^2} |
| 240 | +\end{split} |
| 241 | +$$ |
| 242 | + |
| 243 | +which, [by definition of the F-distribution](/D/f), is distributed as |
| 244 | + |
| 245 | +$$ \label{eq:anova2-fia-qed} |
| 246 | +F_M \sim \mathrm{F}(1, n-ab) |
| 247 | +$$ |
| 248 | + |
| 249 | +under the [null hypothesis](/D/h0) for the grand mean. |
0 commit comments