1- # JavaScript ھەققىدە چۈشەنچە
1+ # JavaScript ھەققىدە چۈشەنچە
22
33بىز JavaScript نىڭ ئالاھىدىلىكىنى، ئۇنىڭ بىلەن نېمىلەرنى ئەمەلگە ئاشۇرالايدىغانلىقىمىزنى ۋە باشقا قايسى تېخنىكىلار بىلەن ئۇنى ياخشى «ئوينايدىغانلىقىمىز»نى كۆرۈپ باقايلى.
44
5- ## JavaScript دىگەن نىمە؟
5+ ## JavaScript دىگەن نىمە؟
66
7- * JavaScript* دەسلەپتە «تور بەتلەرنى جانلاندۇرۇش» ئۈچۈن قۇرۇلغان.
7+ * JavaScript* دەسلەپتە «تور بەتلەرنى جانلاندۇرۇش» ئۈچۈن قۇرۇلغان.
88
99بۇ تىلدىكى پروگراممىلار * scripts* دەپ ئاتىلىدۇ. ئۇلار تور بەتنىڭ HTML ئىچىدە يېزىلىپ، بەت يۈكلەنگەندە ئاپتوماتىك ئىجرا بولالايدۇ.
1010
11- Scriptلار ئادەتتىكى تېكىست يىزىق شەكلىدە تەمىنلىنىدۇ ۋە ئىجرا قىلىنىدۇ. ئۇلار ئىجرا بولۇش ئۈچۈن ئالاھىدە مۇھىت تەييارلىقى ياكى ئالدىن «تەرجىمە» قىلىشقا مۇھتاج ئەمەس.
11+ ` Script ` لار ئادەتتىكى تېكىست يىزىق شەكلىدە تەمىنلىنىدۇ ۋە ئىجرا قىلىنىدۇ. ئۇلار ئىجرا بولۇش ئۈچۈن ئالاھىدە مۇھىت تەييارلىقى ياكى ئالدىن «تەرجىمە» قىلىشقا مۇھتاج ئەمەس.
1212
1313بۇ جەھەتتە JavaScript بولسا[ Java] ( https://en.wikipedia.org/wiki/Java_programming_language ) بىلەن ئىنتايىن پەرىقلىنىدۇ
1414
1515
1616
17- > يەنى JavaScript قۇرۇلغاندا دەسلەپكى قەدەمدە يەنە بىر ئىسمى بار ئىدى: ` LiveScript ` . لېكىن ئەينى ۋاقىتتا Java ناھايىتى ئالقىشقا ئېرىشكەن، شۇڭا يېڭى بىر تىلنى Java نىڭ «كىچىك ئىنىسى» قىلىپ بېكىتىشنى قارار قىلىنغان.
17+ > JavaScript قۇرۇلغاندا دەسلەپكى قەدەمدە يەنە بىر ئىسمى بار ئىدى: ` LiveScript ` . لېكىن ئەينى ۋاقىتتا Java ناھايىتى ئالقىشقا ئېرىشكەن، شۇڭا يېڭى بىر تىلنى Java نىڭ «كىچىك ئىنىسى» قىلىپ بېكىتىشنى قارار قىلىنغان.
1818>
1919> ئەمما ئۇنىڭ تەرەققىي قىلىشىغا ئەگىشىپ JavaScript ئۆزىنىڭ خاسلىقى [ ECMAScript] ( http://en.wikipedia.org/wiki/ECMAScript ) دەپ ئاتىلىدىغان تولۇق مۇستەقىل تىلغا ئايلاندى، ھازىر ئۇنىڭ Java بىلەن ئازراقمۇ مۇناسىۋىتى يوق.
2020
2121
2222
23- بۈگۈن JavaScript تور كۆرگۈچتىلا ئەمەس، بەلكى مۇلازىمىتېردامۇ ئىجرا بولالايدۇ، ياكى ئەمەلىيەتتە [ JavaScript ماتورى] ( https://en.wikipedia.org/wiki/JavaScript_engine ) دەپ ئاتىلىدىغان ئالاھىدە پىروگرامما بار ھەرقانداق ئۈسكۈنىدە ئىجرا بولالايدۇ.
23+ بۈگۈنكى كۈندە JavaScript تور كۆرگۈچتىلا ئەمەس، بەلكى مۇلازىمىتېردامۇ ئىجرا بولالايدۇ، ياكى ئەمەلىيەتتە [ JavaScript ماتورى] ( https://en.wikipedia.org/wiki/JavaScript_engine ) دەپ ئاتىلىدىغان ئالاھىدە پىروگرامما بار ھەرقانداق ئۈسكۈنىدە ئىجرا بولالايدۇ.
2424
2525تور كۆرگۈچتە «JavaScript مەۋھۇم ماشىنىسى» دەپ ئاتىلىدىغان بىر خىل قىستۇرما ھالەتتىكى گىرەلەشتۈرۋىتىلگەن ماتور بار.
2626
@@ -81,7 +81,7 @@ Scriptلار ئادەتتىكى تېكىست يىزىق شەكلىدە تەمى
8181 كامېرا/مىكروفون قاتارلىق ئۈسكۈنىلەر بىلەن ئالاقە قىلىش ئۇسۇللىرى بار، ئەمما ئۇلار ئىشلەتكۈچىنىڭ ئىنىق بولغان رۇخسىتىنى تەلەپ قىلىدۇ. شۇڭا JavaScript نى قوللايدىغان بەت تور كامېراسىنى ئوغرىلىقچە قوزغاپ، ئەتراپنى كۆزەتمەيدۇ ۋەياكى ئۇچۇرنى [ NSA] ( https://en.wikipedia.org/wiki/National_Security_Agency ) غا يوللىمايدۇ.
8282- ئوخشاش بولمىغان tabs/windows ئادەتتە بىر-بىرىنى بىلمەيدۇ. ئەمما بەزىدە شۇنداق قىلىدۇ، مەسىلەن بىر كۆزنەك JavaScript ئارقىلىق يەنە بىر كۆزنەكنى ئاچقاندا. ئەمما بۇ ئەھۋالدىمۇ يەنە بىر بەتتىكى مەزمۇن ئوخشاش بولمىغان تور بېكەتلەردىن (ئوخشىمىغان ئادىرىس، دائىرە، كېلىشىم ياكى پورتتىن) كەلگەن بولسا ئۇنداقتا مۇشۇ بەتنى ئاچقاندىكى JavaScript مۇ ئۇ بەتنىڭ مەزمۇنىغا ئىرىشمەيدۇ
8383
84- بۇ «ئوخشاش مەنبە سىياسىتى» (Same Origin Policy) دەپ ئاتىلىدۇ. باشقا بىكەتنىڭ ياكى بەتنىڭ ئۇچۇرىغا ئېرىشىش ئۈچۈن * ھەر ئىككى توربەت(ياكى بىكەت)* ئۆز-ئارا سانلىق مەلۇمات ئالماشتۇرۇشقا قوشۇلۇشى، چوقۇم ئۇنى بىر تەرەپ قىلىدىغان ئالاھىدە JavaScript كودى بولۇشى كېرەك. بىز بۇنى دەرسلىكتە سۆزلەيمىز.
84+ بۇ «ئوخشاش مەنبە سىياسىتى» (Same Origin Policy) دەپ ئاتىلىدۇ. باشقا بىكەتنىڭ ياكى بەتنىڭ ئۇچۇرىغا ئېرىشىش ئۈچۈن * ھەر ئىككى توربەت(ياكى بىكەت)* ئۆز-ئارا سانلىق مەلۇمات ئالماشتۇرۇشقا قوشۇلۇشى، چوقۇم ئۇنى بىر تەرەپ قىلىدىغان ئالاھىدە JavaScript كودى بولۇشى كېرەك. بىز بۇنى دەرسلىكتە سۆزلەيمىز.
8585
8686 بۇ چەكلىمە، يەنە شۇ ئىشلەتكۈچىنىڭ بىخەتەرلىكى ئۈچۈن. ئابۇنت ئاچقان (http://anysite.com ) توربېكەت كۆزنىكى ئادىرسى (http://gmail.com ) بولغان يەنە بىر كۆزنەكتىكى ئۇچۇرغا ئېرىشىشكە ئامالسىز ھەم بۇنداق قىلىشقا بولمايدۇ، مەسىلەن، ئۇ توربېكەتتىن ئۇچۇر ئوغرىلىسا بولمايدۇ.
8787- شۇنداقلا JavaScript نۆۋەتتىكى بېكەتنىڭ مۇلازىمىتېرى بىلەن تور ئارقىلىق ئاسانلا ئالاقە قىلالايدۇ. ئەمما ئۇنىڭ باشقا (باشقا كۆزنەكتىكى) تور بېكەت/دائىرەلەردىن سانلىق مەلۇمات قوبۇل قىلىش ئىقتىدارى بولمايدۇ. مۇمكىن بولسىمۇ، مۇلازىمېتىردىن ئېنىق كېلىشىم (HTTP بەت بېشى ئۇچۇرىدا ئىپادىلەنگەن) تەلەپ قىلىدۇ. يەنە بىر قېتىم تەكىتلىسەك، بۇ بىخەتەرلىكنى كۆزدە تۇتقان چەكلىمە خالاس.
@@ -90,11 +90,11 @@ Scriptلار ئادەتتىكى تېكىست يىزىق شەكلىدە تەمى
9090
9191ئەمما JavaScript نى تور كۆرگۈچنىڭ سىرتىدا ئىشلىتىلسە بۇنداق چەكلىمىلەر مەۋجۇت ئەمەس، مەسىلەن بىر مۇلازىمىتېردا. زامانىۋى تور كۆرگۈچلەرمۇ قىستۇرمىلارنىىڭ ھەرخىل ئىجازەتلەرنى تەلەپ قىلىشقا يول قويىدۇ.
9292
93- ## ئەمسە JavaScript نى ئۆزگىچە قىلغان زادى نېمە؟
93+ ## JavaScript نى ئۆزگىچە قىلغان زادى نېمە؟
9494
9595بۇيەردە JavaScript نى مۇشۇنداق «يامان» قىلالىغان ئاز دېگەندە * 3* چوڭ ئىش بار:
9696
97- > + HTML/CSS لار بىلەن تولۇق ئىچ قۇيۇن، تاش قۇيۇن بوپ كىتىش.
97+ > + HTML/CSS لار بىلەن تولۇق ئىچ قۇيۇن، تاش قۇيۇن بوپ كىتىش.
9898> + ئاددىي ئىشلارنى ئاددىي بىرتەرەپ قىلىش.
9999> + بارلىق چوڭ تور كۆرگۈچلەرنى قوللايدۇ ۋە سۈكۈتتىكى ھالەتتىلا قوللايدۇ.
100100
@@ -106,7 +106,7 @@ Scriptلار ئادەتتىكى تېكىست يىزىق شەكلىدە تەمى
106106
107107دېمەكچى، JavaScript ئارقىلىق مۇلازىمىتېر، كۆچمە ئەپ قاتارلىقلارنى قۇرغىلى بولىدۇ.
108108
109- ## JavaScript نىڭ ئەتىراپىدا «ئوينايدىغان» تىللار
109+ ## JavaScript نىڭ ئەتىراپىدا «ئوينايدىغان» تىللار
110110
111111بىرىنچى، JavaScript نىڭ سىنتاكسىسلىق نۇسخىسى (Syntax) ھەممە ئادەمنىڭ ئېھتىياجىغا ماس كەلمەيدۇ. ئوخشىمىغان كىشىلەر ئوخشاش بولمىغان ئالاھىدىلىككە ئېرىشىشنى ئۈمىد قىلىدۇ.
112112
0 commit comments